Η δίαιτα Dukan είναι μία από τις πιο πολυσυζητημένες και δημοφιλείς δίαιτες των τελευταίων ετών. Δεν είναι τυχαίο ότι έχει αποκτήσει εκατομμύρια υποστηρικτές σε όλο τον κόσμο, καθώς υπόσχεται γρήγορη απώλεια βάρους και θεαματικά αποτελέσματα σε μικρό χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με τους υποστηρικτές της, μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια έως και τεσσάρων κιλών την εβδομάδα, κάτι που την καθιστά ιδιαίτερα ελκυστική σε όσους αναζητούν μια λύση-«εξπρές» για το αδυνάτισμα. Η μεγάλη της απήχηση οφείλεται στο ότι προσφέρει άμεση και εμφανή μείωση κιλών, ενώ ταυτόχρονα δίνει την αίσθηση ότι μπορούμε να τρώμε χωρίς σοβαρούς περιορισμούς στην ποσότητα. Αν και υπόσχεται γρήγορη απώλεια κιλών, συνοδεύεται από αρκετούς κινδύνους για την υγεία, ιδιαίτερα όταν εφαρμόζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Τί είναι η δίαιτα Dukan;
Η δίαιτα Dukan είναι ένα δημοφιλές διατροφικό πρόγραμμα που ανήκει στην κατηγορία των πρωτεϊνικών διαιτών και δημιουργήθηκε από τον Γάλλο γιατρό Pierre Dukan τη δεκαετία του 1970. Βασίζεται κυρίως στην υψηλή κατανάλωση άπαχης πρωτεΐνης (όπως κρέας, ψάρι, πουλερικά, γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά) και στον αυστηρό περιορισμό των υδατανθράκων και των λιπαρών, ιδιαίτερα στα αρχικά της στάδια. Στόχος της είναι να επιτευχθεί γρήγορη απώλεια βάρους και στη συνέχεια να σταθεροποιηθεί και να διατηρηθεί το νέο σωματικό βάρος σε βάθος χρόνου. Ωστόσο, έχει παρατηρηθεί ότι όσοι την εφαρμόζουν κάποια στιγμή κουράζονται και συχνά πέφτουν στο φαινόμενο «γιο-γιο», δηλαδή επαναπρόσληψη των χαμένων κιλών. Επιπλέον, η μακροχρόνια εφαρμογή της μπορεί να συνοδευτεί από επιπλοκές που απειλούν την υγεία, όπως επιβάρυνση της νεφρικής λειτουργίας, διατροφικές ελλείψεις, δυσκοιλιότητα, κακοσμία στόματος, ακόμη και αυξημένο κίνδυνο ουρικής αρθρίτιδας.
«Ας δούμε ποια είναι τα διατροφικά λάθη της και ποιες οι ανεπιθύμητες ενέργειες που μπορεί να προκαλέσει στον οργανισμό»
Τα μειονεκτήματα και οι επιπλοκές της δίαιτας Dukan
Τα προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν σε όσους ακολουθούν τη δίαιτα Dukan χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: αφενός σε εκείνα που προκύπτουν από την κακή εφαρμογή της, και αφετέρου σε όσα σχετίζονται με την ίδια τη φιλοσοφία της δίαιτας.
Α. Κακή Εφαρμογή της δίαιτας Dukan
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η τάση πολλών ατόμων να παραμένουν περισσότερο από όσο πρέπει στην πρώτη «πρωτεϊνική» φάση, επειδή βλέπουν τα κιλά να φεύγουν γρήγορα. Αυτή η πρακτική όμως μπορεί να επιβαρύνει σοβαρά τα νεφρά, ειδικά σε άτομα που έχουν κληρονομική προδιάθεση ή κάποια ήδη υπάρχουσα δυσλειτουργία. Παράλληλα, αν η δίαιτα διακοπεί απότομα χωρίς να ολοκληρωθούν και οι τέσσερις φάσεις της, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος το σώμα να «αντιδράσει» με το φαινόμενο γιο-γιο: τα κιλά επανέρχονται γρήγορα και συχνά περισσότερα από τα αρχικά.
Β. Επιπλοκές την δίαιτας Dukan
Στα προβλήματα που απορρέουν από την ίδια τη δομή της δίαιτας συγκαταλέγονται:
- Μειωμένη ενέργεια: Ο αυστηρός περιορισμός των υδατανθράκων οδηγεί σε αίσθημα κόπωσης και κακουχία. Οι υδατάνθρακες είναι το βασικό καύσιμο του οργανισμού έτσι ώστε ο οργανισμός να έχει ενέργεια. Η έλλειψή τους μπορεί να προκαλέσει αίσθημα μειωμένης ενέργειας, νευρικότητα και έντονη κόπωση, ειδικά σε άτομα που έχουν απαιτητική καθημερινότητα.
- Έλλειψη συγκέντρωσης: Ο ανθρώπινος εγκέφαλος τρέφεται αποκλειστικά με γλυκόζη που είναι ένας από τους βασικούς υδατάνθρακες που καταναλώνει και χρειάζεται ο άνθρωπος. Ο αποκλεισμός των υδατανθράκων οδηγεί σε δυσκολία συγκέντρωσης, μνήμης και ελλειμματική προσοχή.
- Αυξημένη πρόσληψη λίπους: Ο περιορισμός των υδατανθράκων συνεπάγεται με αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης και λιπαρών. Οι πηγές πρωτεΐνης συνοδεύονται συχνά από κορεσμένα λιπαρά (π.χ. κόκκινο κρέας, τυριά), κάτι που μπορεί να επιβαρύνει το καρδιαγγειακό σύστημα και να δυσκολέψει και την απώλεια βάρους σε κάποιες περιπτώσεις.
- Έλλειψη βιταμινών και αντιοξειδωτικών: Η μειωμένη κατανάλωση φρούτων αλλά και ο περιορισμός των λαχανικών σε κάποια στάδια που συστήνει η δίαιτα dukan, μειώνει την πρόσληψη πολύτιμων μικροθρεπτικών συστατικών, οδηγώντας σε χαμηλή αντιοξειδωτική προστασία και αυξημένο κίνδυνο φλεγμονών.
- Επιβάρυνση νεφρικής λειτουργίας: Ο οργανισμός μπορεί να μεταβολίσει και να αποθηκεύσει ορισμένη ποσότητα πρωτεϊνών καθημερινά (συγκεκριμένα αυτό υπολογίζεται σε 1γρ./κιλό σωματικού βάρους για τον καθένα), και η πλεονάζουσα πρωτεΐνη που προσλαμβάνεται αποβάλλεται από τον οργανισμό μέσω των νεφρών. Επομένως, η υπερβολική κατανάλωση πρωτεΐνης σημαίνει ότι τα νεφρά δουλεύουν πολύ πιο σκληρά για να αποβάλλουν τα υποπροϊόντα του μεταβολισμού, κάτι που μακροπρόθεσμα μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα όπως η νεφρολιθίαση κ.α.
- Δυσλειτουργία μεταβολισμού: Ο οργανισμός λειτουργεί με βάση την διατήρηση των ισορροπιών με στόχο τη διατήρηση της υγείας. Όταν αποκλείονται ολόκληρες ομάδες τροφίμων, ο οργανισμός «μπερδεύεται» και η απώλεια βάρους αφορά κυρίως υγρά και μυϊκή μάζα αντί για λίπος.
- Κακοσμία στόματος: Η κέτωση που προκαλείται από τον περιορισμό των υδατανθράκων και την υπερβολική πρόσληψη πρωτεϊνών οδηγεί σε παραγωγή ουσιών (κετονών), οι οποίες αποβάλλονται με την αναπνοή και δίνουν τη χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή.
- Ουρική αρθρίτιδα: Η υπερβολική κατανάλωση πρωτεϊνών αυξάνει τα επίπεδα ουρικού οξέος στο αίμα, το οποίο μπορεί να συσσωρευτεί στις αρθρώσεις. Αυτό συχνά οδηγεί σε φλεγμονές, πρήξιμο και έντονο πόνο, τυπικά συμπτώματα της ουρικής αρθρίτιδας.
- Δυσκοιλιότητα: Η χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών, λόγω περιορισμού σε φρούτα, δημητριακά και όσπρια, οδηγεί σε προβλήματα του πεπτικού όπως φούσκωμα και δυσκοιλιότητα.
Συμπέρασμα
Η δίαιτα Dukan, αν και παρουσιάζεται ως μια «γρήγορη λύση» για απώλεια βάρους, στην πραγματικότητα κρύβει περισσότερους κινδύνους απ’ ό,τι οφέλη, ειδικά όταν εφαρμόζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα ή χωρίς σωστή καθοδήγηση. Είναι αλήθεια ότι μπορεί να οδηγήσει σε θεαματικά αποτελέσματα μέσα σε λίγες εβδομάδες, ωστόσο αυτά βασίζονται κυρίως σε απώλεια υγρών και μυϊκής μάζας και όχι σε πραγματική καύση λίπους. Επιπλέον, οι σοβαροί περιορισμοί σε βασικές ομάδες τροφών δημιουργούν ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά, ενώ η υπερβολική κατανάλωση πρωτεΐνης καταπονεί τα νεφρά και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων όπως δυσκοιλιότητα, κακοσμία στόματος, ουρική αρθρίτιδα και διαταραχές στον μεταβολισμό. Το φαινόμενο «γιο-γιο», δηλαδή η επαναπρόσληψη κιλών μετά τη διακοπή της δίαιτας, είναι συχνό φαινόμενο και αποδεικνύει ότι τα αποτελέσματα της δεν έχουν διάρκεια. Συνεπώς, παρά τη δημοφιλία της, η Dukan δεν μπορεί να θεωρηθεί μια υγιής ή βιώσιμη λύση για απώλεια βάρους. Ο πιο ασφαλής δρόμος για τη διαχείριση του βάρους είναι μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει όλες τις ομάδες τροφών, σε συνδυασμό με σωματική δραστηριότητα και σωστή καθοδήγηση από ειδικό.
Βιβλιογραφία
- Wyka J, Malczyk E, Misiarz M, Zołoteńka-Synowiec M, Całyniuk B, Baczyńska S. Assessment of food intakes for women adopting the high protein Dukan diet. Rocz Panstw Zakl Hig. 2015;66(2):137-142
- Freeman TF, Willis B, Krywko DM. Acute intractable vomiting and severe ketoacidosis secondary to the Dukan Diet©. J Emerg Med. 2014;47(4):e109-e112
- Nouvenne A, Ticinesi A, Morelli I, Guida L, Borghi L, Meschi T. Fad diets and their effect on urinary stone formation. Transl Androl Urol. 2014;3(3):303-312
