Τα αυτοάνοσα νοσήματα αποτελούν μια ομάδα χρόνιων παθήσεων, στις οποίες το ανοσοποιητικό σύστημα υπερλειτουργεί και επιτίθεται λανθασμένα σε υγιείς ιστούς του ίδιου του οργανισμού. Αντί να προστατεύει το σώμα από ιούς, βακτήρια και άλλους επιβλαβείς παράγοντες, ενεργοποιεί μια φλεγμονώδη αντίδραση που μπορεί να επηρεάσει αρθρώσεις, δέρμα, έντερο, θυρεοειδή, νευρικό σύστημα και άλλα όργανα.
Μερικά από τα πιο συχνά αυτοάνοσα νοσήματα είναι:
• Θυρεοειδίτιδα Hashimoto
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα
• Ψωρίαση
• Κοιλιοκάκη
• Νόσος Crohn
• Ελκώδης κολίτιδα
• Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1
• Ερυθηματώδης λύκος
• Σκλήρυνση κατά πλάκας
• Ατοπική Δερματίτιδα
Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται αυξημένη συχνότητα εμφάνισης των αυτοάνοσων νοσημάτων, ενώ οι γυναίκες φαίνεται να επηρεάζονται συχνότερα σε σχέση με τους άνδρες.
Πώς προκαλούνται τα αυτοάνοσα νοσήματα;
Παρότι οι ακριβείς αιτίες δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί, οι επιστήμονες συμφωνούν ότι πρόκειται για πολυπαραγοντικές παθήσεις.
Παράγοντες που φαίνεται να σχετίζονται με την εμφάνισή τους:
• Η γενετική προδιάθεση
• Το χρόνιο στρες
• Η έλλειψη ύπνου
• Οι λοιμώξεις και οι ιοί
• Η ρύπανση και περιβαλλοντικοί παράγοντες
• Το κάπνισμα
• Η καθιστική ζωή
• Οι διατροφικές συνήθειες
• Η κατάσταση του εντερικού μικροβιώματος
Η σύγχρονη έρευνα δείχνει πως η διατροφή επηρεάζει σημαντικά τη φλεγμονή και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η σημασία της Διατροφής
Η διατροφή μπορεί να αποτελέσει σημαντική υποστήριξη για τον οργανισμό και να συμβάλλει στη διαχείριση των συμπτωμάτων. Παρακάτω αναφέρονται τα σημαντικότερα οφέλη μιας υγιεινής διατροφής:
• Η μείωση της συστηματικής φλεγμονής
• Η ισορροπημένη λειτουργία του ανοσοποιητικού
• Η ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα
• Η βελτίωση της λειτουργίας του εντέρου
• Η κάλυψη πιθανών διατροφικών ελλείψεων
• Η αύξηση της ενέργειας και της συνολικής υγείας
• Η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους
Κάθε οργανισμός έχει διαφορετικές ανάγκες, γι’ αυτό και η διατροφική προσέγγιση πρέπει να είναι εξατομικευμένη.
Τροφές που φαίνεται να υποστηρίζουν τον οργανισμό
Η αντιφλεγμονώδης διατροφή βασίζεται κυρίως σε φυσικές και λιγότερο επεξεργασμένες τροφές.
Καλά λιπαρά
• Λιπαρά ψάρια (π.χ. σολομός, σαρδέλα, σκουμπρί)
• Εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο
• Αβοκάντο
• Ξηροί καρποί και σπόροι (π.χ. λιναρόσπορος)
Τρόφιμα πλούσια σε αντιοξειδωτικά
• Κόκκινα φρούτα
• Πράσινα φυλλώδη λαχανικά
• Μπρόκολο
• Καρότα
• Ντομάτα
• Εσπεριδοειδή
• Ελαιόλαδο
Τρόφιμα για καλύτερη υγεία του εντέρου
• Προϊόντα ολικής άλεσης
• Όσπρια
• Τρόφιμα με προβιοτικά
• Τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες
Σημαντικά μικροθρεπτικά συστατικά
• Βιταμίνη D
• Βιταμίνες συμπλέγματος Β
• Ψευδάργυρο
• Σίδηρο
• Μαγνήσιο
Προβιοτικά και αυτοάνοσα νοσήματα
Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα στρέφει όλο και περισσότερο το ενδιαφέρον της στη σχέση μεταξύ εντέρου και ανοσοποιητικού συστήματος. Το έντερο φιλοξενεί δισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, γνωστούς ως εντερικό μικροβίωμα, οι οποίοι επηρεάζουν σημαντικά τη φλεγμονή και την ανοσολογική απόκριση του οργανισμού. Τα προβιοτικά είναι ωφέλιμοι μικροοργανισμοί που βοηθούν στη διατήρηση της ισορροπίας της χλωρίδας του εντέρου και κατ’ επέκταση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Φυσικές πηγές προβιοτικών:
• Γιαούρτι
• Κεφίρ
• Ξινολάχανο
• Τρόφιμα φυσικής ζύμωσης
Η σωστή ισορροπία του μικροβιώματος φαίνεται να συμβάλλει: στη ρύθμιση της φλεγμονής και στην καλύτερη υποστήριξη του ανοσοποιητικού συστήματος.
Τι θα πρέπει να περιορίζεται;
• Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
• Τηγανητά και trans λιπαρά
• Υπερβολική ζάχαρη
• Αναψυκτικά και αλκοόλ
• Υπερκατανάλωση έτοιμων σνακ και fast food
Η σημασία της εξατομίκευσης
Οι ανάγκες κάθε ανθρώπου διαφέρουν ανάλογα με:
• Το είδος του νοσήματος
• Τα συμπτώματα
• Τη φαρμακευτική αγωγή
• Τις αιματολογικές εξετάσεις
• Τον τρόπο ζωής και την καθημερινότητα
Η συνεργασία με επαγγελματία υγείας και κλινικό διαιτολόγο μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία ενός ασφαλούς και αποτελεσματικού πλάνου διατροφής.
Συμπέρασμα
Η σωστή διατροφή μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο σύμμαχο στη διαχείριση των αυτοάνοσων νοσημάτων. Μέσα από μια ισορροπημένη, αντιφλεγμονώδη και εξατομικευμένη προσέγγιση είναι δυνατόν να υποστηριχθεί η λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, να μειωθεί η φλεγμονή και να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής. Η διατροφή δεν θεραπεύει τα αυτοάνοσα νοσήματα, μπορεί όμως να συμβάλει ουσιαστικά στην καλύτερη καθημερινότητα και στη συνολική φροντίδα του οργανισμού.
Βιβλιογραφία
1. Manzel A, Muller DN, Hafler DA, Erdman SE, Linker RA, Kleinewietfeld M. Role of “Western diet” in inflammatory autoimmune diseases. Curr Allergy Asthma Rep. 2014 Jan;14(1):404
2. Wu HJ, Wu E. The role of gut microbiota in immune homeostasis and autoimmunity. Gut Microbes. 2012 Jan-Feb;3(1):4-14
3. Forbes JD, Van Domselaar G, Bernstein CN. The Gut Microbiota in Immune-Mediated Inflammatory Diseases. Front Microbiol. 2016 Jul 11;7:1081
