Η νέα τάση στην απώλεια βάρους και όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε
Τα φάρμακα GLP-1 έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλή τα τελευταία χρόνια λόγω της σημαντικής τους επίδρασης στην απώλεια βάρους και στον έλεγχο του σακχάρου. Ονόματα όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη εμφανίζονται συνεχώς στα social media, δημιουργώντας πολλές φορές την εικόνα μιας «εύκολης λύσης» για το αδυνάτισμα. Παρότι τα φάρμακα αυτά μπορούν να βοηθήσουν συγκεκριμένους ασθενείς, δεν είναι αθώα και δεν απευθύνονται σε όλους. Όπως κάθε φαρμακευτική αγωγή, έτσι και τα GLP-1 συνοδεύονται από πιθανές παρενέργειες, κινδύνους και περιορισμούς που συχνά υποτιμώνται. Η χρήση τους πρέπει πάντα να γίνεται υπό ιατρική και διατροφική παρακολούθηση και όχι ως μέσο γρήγορης απώλειας βάρους χωρίς αλλαγή τρόπου ζωής.
Οι πιο συχνές παρενέργειες των GLP-1
Οι γαστρεντερικές διαταραχές είναι οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Πολλοί ασθενείς εμφανίζουν συμπτώματα ιδιαίτερα τις πρώτες εβδομάδες χρήσης ή μετά από αύξηση της δόσης.
Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
• Ναυτία
• Έμετο
• Διάρροια
• Δυσκοιλιότητα
• Φούσκωμα
• Γαστρεντερικές Ενοχλήσεις
• Αίσθημα Βάρους Στο Στομάχι
• Απουσία όρεξης
Σε αρκετές περιπτώσεις τα συμπτώματα υποχωρούν σταδιακά, όμως όταν η διατροφή δεν είναι σωστά οργανωμένη μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά η καθημερινότητα και η ποιότητα ζωής.
Η παγίδα των ανθυγιεινών συνηθειών πίσω από την απώλεια βάρους
Ένα σημαντικό θέμα που συχνά παραβλέπεται είναι ότι η απώλεια βάρους με τη βοήθεια των GLP-1 φαρμάκων δεν σημαίνει απαραίτητα και βελτίωση των καθημερινών συνηθειών. Πολλοί άνθρωποι συνεχίζουν να έχουν:
• Κακή σχέση με το φαγητό
• Ακανόνιστα γεύματα
• Χαμηλή ποιότητα διατροφής
• Καθιστικό τρόπο ζωής
Το βάρος μειώνεται προσωρινά λόγω της μειωμένης όρεξης που προκαλεί το φάρμακο και αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια ψευδή αίσθηση «ευεξίας», ενώ στην πραγματικότητα ο οργανισμός δεν τρέφεται με τον σωστό τρόπο. Όταν δεν υπάρχει ουσιαστική εκπαίδευση γύρω από τη διατροφή και τη συμπεριφορά, η διατήρηση του αποτελέσματος γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη μετά τη διακοπή της αγωγής.
Πιθανοί μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι
Παρότι τα GLP-1 χρησιμοποιούνται λίγα μόλις χρόνια και δεν υπάρχει επαρκής έρευνα, υπάρχουν περιπτώσεις όπου μπορεί να εμφανιστούν πιο σοβαρές επιπλοκές.
Μεταξύ αυτών αναφέρονται:
• Παγκρεατίτιδα
• Προβλήματα στη χοληδόχο κύστη
• Έντονα γαστρεντερικά συμπτώματα
• Αφυδάτωση
• Διατροφικές ελλείψεις
• Απώλεια μυϊκής μάζας
• Επαναπρόσληψη βάρους
Για τον λόγο αυτό απαιτείται στενή παρακολούθηση από τον θεράποντα ιατρό και τον διαιτολόγο.
Σε ποιους χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή
Η χρήση GLP-1 απαιτεί εξατομίκευση και δεν είναι κατάλληλη για όλους.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα με:
• Ιστορικό σοβαρών γαστρεντερικών προβλημάτων
• Γαστροπάρεση
• Ιστορικό παγκρεατίτιδας
• Προβλήματα χοληδόχου κύστης
• Ιστορικό καρκίνου θυρεοειδούς
• Διατροφικές διαταραχές
Επίσης, δεν αποτελούν κατάλληλη επιλογή για άτομα που επιθυμούν απλώς μια γρήγορη αισθητική απώλεια λίγων κιλών.
GLP-1 και απώλεια μυϊκής μάζας
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που συζητούνται πλέον γύρω από τα GLP-1 είναι η απώλεια μυϊκής μάζας κατά τη γρήγορη απώλεια βάρους, καθώς η γρήγορη απώλεια βάρους δεν σημαίνει πάντα υγιή απώλεια βάρους. Όταν ένα άτομο χάνει κιλά πολύ γρήγορα και χωρίς επαρκή πρωτεΐνη και άσκηση, τις περισσότερες φορές παρατηρούνται:
• Μείωση μυϊκής μάζας
• Μείωση μεταβολικού ρυθμού
• Αύξηση κόπωσης
• Δυσκολία διατήρησης του αποτελέσματος
Γι’ αυτό η παρακολούθηση από διαιτολόγο είναι καθοριστική κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας θεραπείας. Η ποιότητα της απώλειας βάρους είναι εξίσου σημαντική, αν όχι πιο σημαντική από την ποσότητα των κιλών που χάνονται.
Τι συμβαίνει μετά τη διακοπή του φαρμάκου;
Ένα πολύ συχνό φαινόμενο είναι η επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή των GLP-1, ιδιαίτερα όταν δεν έχουν αλλάξει ουσιαστικά οι διατροφικές συνήθειες και ο τρόπος ζωής.
Στις περισσότερες περιπτώσεις μετά τη διακοπή:
• Επανέρχεται η όρεξη
• Αυξάνεται το βάρος
• Επανεμφανίζονται μεταβολικά προβλήματα
Γι’ αυτό και τα φάρμακα από μόνα τους δεν μπορούν να αποτελέσουν μακροπρόθεσμη λύση χωρίς παράλληλη εκπαίδευση στη διατροφή και στη συμπεριφορά γύρω από το φαγητό.
Η σημασία της διατροφικής παρακολούθησης
Η σωστή διατροφική υποστήριξη κατά τη διάρκεια θεραπείας με GLP-1 είναι καθοριστικής σημασίας.
Ο στόχος δεν είναι μόνο η μείωση του βάρους αλλά και τα παρακάτω:
• Διατήρηση της μυϊκής μάζας
• Επαρκής κάλυψη θρεπτικών συστατικών
• Αποφυγή στερήσεων
• Δημιουργία βιώσιμων αλλαγών
Η πραγματική επιτυχία δεν βρίσκεται μόνο στη μείωση των κιλών αλλά στη συνολική βελτίωση της υγείας και της σχέσης με το φαγητό.
Συμπέρασμα
Τα GLP-1 φάρμακα αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο στη σύγχρονη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, δεν είναι χωρίς κινδύνους και παρενέργειες. Η χρήση τους χρειάζεται σωστή ιατρική αξιολόγηση, παρακολούθηση και παράλληλη αλλαγή τρόπου ζωής.
Καμία φαρμακευτική αγωγή δεν μπορεί να αντικαταστήσει:
• Σωστή Διατροφή
• Άσκηση
• Ύπνο
• Διαχείριση Στρες
• Καθημερινές Υγιεινές Συνήθειες
Η μακροχρόνια υγεία δεν βασίζεται σε μια «γρήγορη λύση», αλλά σε αλλαγές που μπορούν να διατηρηθούν για μια ζωή.
Βιβλιογραφία
1. Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, Davies M, Van Gaal LF, Lingvay I, McGowan BM, Rosenstock J, Tran MTD, Wadden TA, Wharton S, Yokote K, Zeuthen N, Kushner RF; STEP 1 Study Group. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med. 2021 Mar 18;384(11):989-1002
2. Liuzzo G, Galiuto L. GLP-1 receptor agonists: fighting obesity with an eye to cardiovascular risk. Eur Heart J. 2021 May 1;42(17):1652-1653
3. Torekov SS. Glucagon-like peptide-1 receptor agonists and cardiovascular disease: from LEADER to EXSCEL. Cardiovasc Res. 2018 Aug 1;114(10):e70-e71
