Σακχαρώδης διαβήτης Αρχεία - Κλινική Διαιτολόγος | Ορσαλία Κώνστα

Ενέσεις για απώλεια βάρους: τι είναι, πώς δρουν και γιατί δεν αρκούν από μόνες τους

Orsalia Konsta — Mon, 12 Jan 2026 13:28:26 +0000

Τα τελευταία χρόνια, οι ενέσιμες θεραπείες που συνδέθηκαν με την απώλεια βάρους όπως Ozempic, Mounjaro και Wegovy βρίσκονται έντονα στο προσκήνιο. Πολλοί άνθρωποι τις αντιμετωπίζουν ως μια «γρήγορη λύση» για την παχυσαρκία ή το αυξημένο σωματικό βάρος, χωρίς να γνωρίζουν επαρκώς πώς λειτουργούν, ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες και κυρίως τι χρειάζεται για να έχει η απώλεια βάρους διάρκεια στον χρόνο.
Στο άρθρο αυτό θα δούμε συνοπτικά τον μηχανισμό δράσης αυτών των φαρμάκων, θα σταθούμε στις ανεπιθύμητες ενέργειες και θα εξηγήσουμε γιατί η διατροφή, η άσκηση και η διατροφική εκπαίδευση είναι απολύτως απαραίτητες για ένα ασφαλές και μόνιμο αποτέλεσμα.

Τι είναι στην πραγματικότητα οι ενέσεις για απώλεια βάρους;

Οι περισσότερες ενέσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα για απώλεια βάρους δεν σχεδιάστηκαν αρχικά για αυτόν τον σκοπό. Πρόκειται για φάρμακα που αναπτύχθηκαν πρωτίστως για τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Η απώλεια βάρους παρατηρήθηκε ως ένα δευτερογενές, συμπληρωματικό αποτέλεσμα της φαρμακευτικής τους δράσης. Με βάση αυτά τα δεδομένα, σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται πλέον και σε άτομα με παχυσαρκία ή αυξημένο βάρος, πάντα με ιατρική παρακολούθηση.

Πώς δρουν επιγραμματικά αυτά τα φάρμακα:

Ο τρόπος δράσης τους μπορεί να συνοψιστεί στα εξής σημεία:
• Μιμούνται ορμόνες του εντέρου που συμμετέχουν στη ρύθμιση της όρεξης και του κορεσμού
• Καθυστερούν τη γαστρική κένωση, με αποτέλεσμα το φαγητό να παραμένει περισσότερη ώρα στο στομάχι
• Ενισχύουν το αίσθημα πληρότητας, μειώνοντας την πείνα και τη συνολική πρόσληψη τροφής
• Δρουν σε κέντρα του εγκεφάλου που σχετίζονται με την όρεξη και την επιθυμία για φαγητό
Με απλά λόγια, βοηθούν το άτομο να τρώει μικρότερες ποσότητες, με λιγότερη πείνα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εκπαιδεύουν το άτομο στο τι να τρώει, πώς να τρώει ή πώς να διατηρήσει το βάρος του μακροπρόθεσμα.

Απώλεια βάρους ή απώλεια μυϊκής μάζας;

Ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα κατά τη χρήση ενέσιμων θεραπειών για απώλεια βάρους είναι το τι ακριβώς απώλειες έχει το σώμα. Η μείωση του αριθμού στη ζυγαριά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η απώλεια αφορά αποκλειστικά σωματικό λίπος. Όταν η πρόσληψη τροφής μειώνεται απότομα, χωρίς σωστό διατροφικό σχεδιασμό και επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, ο οργανισμός μπορεί να χρησιμοποιήσει και τη μυϊκή μάζα ως «πηγή ενέργειας».
Η απώλεια μυϊκού ιστού είναι ιδιαίτερα ανεπιθύμητη, καθώς η μυϊκή μάζα παίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση ενός υγιούς μεταβολισμού. Όσο μειώνεται η μυϊκή μάζα, τόσο μειώνεται και ο βασικός μεταβολικός ρυθμός, γεγονός που δυσκολεύει τη διατήρηση του βάρους μακροπρόθεσμα. Έτσι, ενώ αρχικά μπορεί να επιτευχθεί γρήγορη απώλεια κιλών, το σώμα γίνεται πιο «ευάλωτο» στη μελλοντική επαναπρόσληψη βάρους, ιδιαίτερα μετά τη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής.
Γι’ αυτόν τον λόγο, η απώλεια βάρους χωρίς ταυτόχρονη προστασία της μυϊκής μάζας δεν αποτελεί πραγματική επιτυχία, αλλά έναν παράγοντα κινδύνου για το μέλλον.

Οι πιθανές παρενέργειες και γιατί χρειάζεται προσοχή!

Ένα από τα πιο συχνά λάθη είναι η υποτίμηση των παρενεργειών. Παρότι σε αρκετά άτομα είναι καλά ανεκτές, οι ενέσεις αυτές δεν είναι ακίνδυνες.
Οι πιο συχνά αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν:
• ναυτία και εμετούς
• διάρροια ή δυσκοιλιότητα
• φουσκώματα και κοιλιακό άλγος
• πονοκέφαλο και αίσθημα κόπωσης
• μειωμένη όρεξη σε βαθμό που δυσκολεύει την επαρκή πρόσληψη θρεπτικών συστατικών

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά όταν δεν υπάρχει σωστή παρακολούθηση:
• μπορεί να εμφανιστεί υπογλυκαιμία, κυρίως σε άτομα με διαβήτη που λαμβάνουν και άλλα φάρμακα
• μπορεί να προκληθεί αφυδάτωση λόγω μειωμένης πρόσληψης τροφής και υγρών
• υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ελλείψεων σε πρωτεΐνη, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία
Γι’ αυτόν τον λόγο, η χρήση τους χωρίς ταυτόχρονη διατροφική υποστήριξη αυξάνει τον κίνδυνο προβλημάτων αντί να προσφέρει πραγματικό όφελος.

Πιο σπάνιες παρενέργειες είναι η χολολιθίαση και η παγκρεατίτιδα. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στο γεγονός ότι υπάρχουν αντενδείξεις στη χρήση τους, όπως η χρήση τους σε άτομα που δεν πληρούν τα ανθρωπομετρικά κριτήρια, οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που θέλουν να μείνουν έγκυες, οι έγκυες και θηλάζουσες, άτομα με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του θυρεοειδούς αδένα.

Γιατί η διατροφή είναι απολύτως απαραίτητη

Καμία φαρμακευτική παρέμβαση, όσο αποτελεσματική κι αν φαίνεται, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη σωστή και ισορροπημένη διατροφή. Οι ενέσεις μπορεί να μειώνουν την όρεξη, δεν εξασφαλίζουν όμως ότι ο οργανισμός λαμβάνει όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται για να λειτουργεί σωστά. Χωρίς ένα οργανωμένο διατροφικό πλάνο, αυξάνεται ο κίνδυνος ελλείψεων σε πρωτεΐνη, βιταμίνες, μέταλλα και ενέργεια.

Η διατροφή είναι το βασικό εργαλείο που στηρίζει τον οργανισμό κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους. Είναι αυτή που συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, στη σωστή λειτουργία του μεταβολισμού, στη διαχείριση της κόπωσης και στη συνολική υγεία. Παράλληλα, βοηθά το άτομο να αναπτύξει ένα σταθερό μοτίβο γευμάτων, προσαρμοσμένο στις ανάγκες και στον τρόπο ζωής του, κάτι που καμία ένεση δεν μπορεί να προσφέρει από μόνη της.

Χωρίς σωστή διατροφή, η απώλεια βάρους γίνεται ασταθής και συχνά προσωρινή, ενώ το σώμα μπαίνει σε μηχανισμούς «εξοικονόμησης ενέργειας», δυσκολεύοντας ακόμα περισσότερο τη μελλοντική διαχείριση του βάρους.

Η σημασία της διατροφικής εκπαίδευσης

Η διατροφική εκπαίδευση αποτελεί ίσως τον πιο καθοριστικό παράγοντα για τη διατήρηση της απώλειας βάρους σε βάθος χρόνου. Οι ενέσεις μπορούν να επηρεάσουν το αίσθημα της πείνας, δεν μπορούν όμως να αλλάξουν τις διατροφικές συνήθειες, τις πεποιθήσεις γύρω από το φαγητό ή τις συμπεριφορές που συχνά οδηγούν στην αύξηση βάρους.
Μέσα από τη διατροφική εκπαίδευση, το άτομο μαθαίνει να αναγνωρίζει τα σήματα πείνας και κορεσμού, να οργανώνει τα γεύματά του, να διαχειρίζεται κοινωνικές καταστάσεις, συναισθηματική υπερφαγία ή περιόδους αυξημένου στρες. Μαθαίνει, με απλά λόγια, πώς να τρέφεται με τρόπο που μπορεί να υποστηρίξει σε βάθος χρόνου, ακόμα και χωρίς τη βοήθεια φαρμακευτικών μέσων. Χωρίς αυτή τη διαδικασία, η φαρμακευτική αγωγή λειτουργεί σαν ένα προσωρινό «φρένο» στην όρεξη. Όταν το φρένο αυτό απομακρυνθεί, το σώμα και το μυαλό επιστρέφουν εύκολα στις παλιές συνήθειες, με αποτέλεσμα το βάρος να επανέρχεται.

Συμπέρασμα

Οι ενέσεις για απώλεια βάρους δεν αποτελούν από μόνες τους λύση στο πρόβλημα της παχυσαρκίας ή του αυξημένου σωματικού βάρους. Μπορούν, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και πάντα με ιατρική καθοδήγηση, να λειτουργήσουν ως ένα υποστηρικτικό εργαλείο. Δεν αντικαθιστούν όμως τη διατροφή, την άσκηση και την αλλαγή τρόπου ζωής. Η ουσιαστική και μόνιμη απώλεια βάρους προϋποθέτει μια συνολική προσέγγιση που περιλαμβάνει σωστή διατροφική καθοδήγηση, εκπαίδευση, φυσική δραστηριότητα και υποστήριξη από εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας. Μόνο μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορεί η απώλεια βάρους να μετατραπεί σε βελτίωση της υγείας, της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής. Ο στόχος δεν είναι απλώς να χαθούν κιλά, αλλά να διατηρηθεί ένα υγιές σώμα και μια σχέση με το φαγητό που μπορεί να υποστηριχθεί σε βάθος χρόνου.

Βιβλιογραφία

1. Wilding, J. P. H., Batterham, R. L., Calanna, S., Davies, M., Van Gaal, L. F., Lingvay, I., … Kushner, R. F. (2021). Once-weekly semaglutide in adults with overweight or obesity. New England Journal of Medicine, 384(11), 989–1002.
2. Jastreboff, A. M., Aronne, L. J., Ahmad, N. N., Wharton, S., Connery, L., Alves, B., … Kaplan, L. M. (2022). Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity. New England Journal of Medicine, 387(3), 205–216.
3. Wharton, S., Lau, D. C. W., Vallis, M., Sharma, A. M., Biertho, L., Campbell-Scherer, D., … Wicklum, S. (2022). Obesity management in adults: A clinical practice guideline. Canadian Medical Association Journal, 194(31), E1061–E1079.

Το άρθρο Ενέσεις για απώλεια βάρους: τι είναι, πώς δρουν και γιατί δεν αρκούν από μόνες τους εμφανίστηκε πρώτα στο Κλινική Διαιτολόγος | Ορσαλία Κώνστα.

Ζάχαρη και Διαβήτης: Μάθετε να Διαχειρίζεστε τα Επίπεδα Γλυκόζης

OrsaliaKdINJP4_AS256 — Tue, 03 Dec 2024 08:13:43 +0000

Η ζάχαρη είναι ένα συστατικό που χρησιμοποιείται συχνά για να προσθέσει γλυκιά γεύση σε ροφήματα και γλυκά, αλλά μπορεί να βρίσκεται «κρυμμένη» σε πολλά τρόφιμα, όπως ψωμί και αρτοσκευάσματα, σάλτσες, δημητριακά και έτοιμα σνακ. Παρόλο που είναι ευχάριστη στη γεύση, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη ή σε εκείνους που διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισής του. Η υπερβολική κατανάλωση, κυρίως ελεύθερων σακχάρων, δυσκολεύει τη ρύθμιση της γλυκόζης στο αίμα και συνδέεται με σοβαρούς μακροπρόθεσμους κινδύνους για τη συνολική υγεία.

Η Επίδραση της Ζάχαρης στον Σακχαρώδη Διαβήτη:

Η κατανάλωση ζάχαρης επηρεάζει άμεσα τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Στον διαβήτη τύπου 2 (επίκτητο διαβήτη), η χρόνια αυξημένη πρόσληψη ελεύθερων σακχάρων μπορεί να οδηγήσει σε αντίσταση στην ινσουλίνη, υπερβάλλον βάρος και μεταβολικές διαταραχές. Παρόλο που η λελογισμένη κατανάλωση ζάχαρης δεν προκαλεί διαβήτη, η υπερκατανάλωσή της μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξή του, ιδίως αν συνοδεύεται από καθιστική ζωή και μη ισορροπημένη διατροφή.

Στον διαβήτη τύπου 1 (διαβήτης εκ γενετής), τα ελεύθερα σάκχαρα δεν είναι απαγορευμένα, αλλά απαιτείται προσεκτικός προγραμματισμός και παρακολούθηση για να αποφευχθούν απότομες διακυμάνσεις των επιπέδων σακχάρου.

Πού Κρύβεται η Ζάχαρη; Αναγνώριση των Πηγών:

Είναι σημαντικό να αναγνωρίζετε τις διάφορες μορφές ζάχαρης στη διατροφή σας. Εκτός από τα γλυκά και αναψυκτικά, η ζάχαρη μπορεί να κρύβεται σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα με διάφορες ονομασίες.

1. Ελεύθερα Σάκχαρα: Περιλαμβάνουν τη ζάχαρη που προστίθεται σε τρόφιμα και ποτά, καθώς και τα φυσικά σάκχαρα που υπάρχουν στο μέλι, τα σιρόπια και τους χυμούς φρούτων. Αυτά είναι τα πιο επιβλαβή και πρέπει να περιορίζονται.
2. Φυσικά Σάκχαρα: Τα σάκχαρα που βρίσκονται σε τρόφιμα όπως φρέσκα φρούτα και γαλακτοκομικά είναι πιο ασφαλή, καθώς συνοδεύονται από άλλα συστατικά όπως φυτικές ίνες, βιταμίνες και μέταλλα που μειώνουν τον γλυκαιμικό τους αντίκτυπο.
3. Κρυμμένα Σάκχαρα: Σε πολλά τρόφιμα υπάρχουν “κρυφά” σάκχαρα που αναφέρονται στις ετικέτες με άλλες ονομασίες όπως:
Φρουκτόζη, Σιρόπι γλυκόζης-φρουκτόζης, Μελάσα, Σιρόπι σφενδάμου, Ιμβερτοσάκχαρο, Δισακχαρίτες, Χαρουπόμελο, Συμπυκνωμένος χυμός φρούτων, Μαλτιτόλη, Σορβιτόλη, Υδρογονωμένο άμυλο ή/και άλλες μορφές σακχάρων.

Πόση Ζάχαρη Είναι Ασφαλής;

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η ημερήσια πρόσληψη ελεύθερων σακχάρων πρέπει να είναι λιγότερο από το 10% της συνολικής ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης. Ιδανικά, η ποσότητα αυτή πρέπει να είναι κάτω από το 5%.

Επιπτώσεις της Υπερβολικής Κατανάλωσης Ζάχαρης:

Η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης, ανεξαρτήτως μορφής, μπορεί να οδηγήσει σε πολλά προβλήματα υγείας:

Αύξηση Σωματικού Βάρους: Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη είναι θερμιδικά πυκνά και συχνά οδηγούν σε υπερβολική πρόσληψη θερμίδων, αυξάνοντας σταδιακά το σωματικό βάρος
Ανάπτυξη Σακχαρώδους Διαβήτη: Τα ελεύθερα σάκχαρα προκαλούν απότομες αυξομειώσεις της γλυκόζης στο αίμα, δυσχεραίνοντας τη ρύθμιση του σακχάρου και αυξάνοντας τον κίνδυνο ανάπτυξης σακχαρώδους διαβήτη
Επιδείνωση υφιστάμενου Σακχαρώδους Διαβήτη: Η κατανάλωση ελεύθερων σακχάρων δυσχεραίνει τη σταθεροποίηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη
Οδοντικά Προβλήματα: Η συχνή κατανάλωση ζάχαρης σχετίζεται με αυξημένη εμφάνιση τερηδόνας, καθώς τα σάκχαρα αποτελούν τροφή για τα βακτήρια του στόματος
Κίνδυνοι κατά την Εγκυμοσύνη: Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα, υψηλή πρόσληψη ελεύθερων σακχάρων κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο διαβήτη κύησης, προεκλαμψίας και πρόωρου τοκετού. Παράλληλα, ενδέχεται να επηρεάσει τον μεταβολισμό του παιδιού στη μετέπειτα ζωή του.

Πρακτικές Συμβουλές για Μείωση της Ζάχαρης:

Διαβάστε προσεκτικά τις ετικέτες των τροφίμων: Αναζητήστε κρυμμένες μορφές ζάχαρης.
Προτιμήστε φυσικά γλυκαντικά: Μέλι, σιρόπι αγαύης, στέβια με μέτρο.
Αποφύγετε τα επεξεργασμένα τρόφιμα: Περιέχουν συχνά υψηλές ποσότητες ζάχαρης.
Ενισχύστε την πρόσληψη φυτικών ινών: Βοηθούν στη ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης.
Προτιμήστε ολόκληρα φρούτα: Περιέχουν φυσικά σάκχαρα, αλλά και φυτικές ίνες που μειώνουν τον γλυκαιμικό δείκτη.

Συμπέρασμα

Η μείωση της πρόσληψης ζάχαρης είναι καθοριστική για την διατήρηση της υγείας και τη διαχείριση του διαβήτη. Με ενημέρωση και προσοχή στις διατροφικές επιλογές, μπορείτε να απολαμβάνετε μια ισορροπημένη διατροφή χωρίς περιττά σάκχαρα. Συμβουλευτείτε έναν διαιτολόγο-διατροφολόγο για να δημιουργήσετε ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής.

Βιβλιογραφία

Emanuelsson F, Afzal S, Jørgensen NR, Nordestgaard BG, Benn M. Hyperglycaemia, diabetes and risk of fragility fractures: observational and Mendelian randomisation studies. Diabetologia. 2024;67(2):301-311.
McDougle M, de Araujo A, Singh A, et al. Separate gut-brain circuits for fat and sugar reinforcement combine to promote overeating [published correction appears in Cell Metab. 2024 Jun 4;36(6):1431. doi: 10.1016/j.cmet.2024.05.004]. Cell Metab. 2024;36(2):393-407.e7.
Zenz B, Jackson P, Naidu R, Gibson B. A scoping study on the social determinants of health and sugar consumption in the context of policy approaches for improving population health. Community Dent Oral Epidemiol. 2024;52(2):130-138.

Το άρθρο Ζάχαρη και Διαβήτης: Μάθετε να Διαχειρίζεστε τα Επίπεδα Γλυκόζης εμφανίστηκε πρώτα στο Κλινική Διαιτολόγος | Ορσαλία Κώνστα.